‘गौथली’ : नेपाली समाजको यथार्थलाई जीवन्त रूपमा प्रस्तुत गर्ने सशक्त चलचित्र
धेरै दिनपछि नेपाली चलचित्र हेर्ने अवसर मिल्यो। काठमाडौँको आधुनिक संरचनामा निर्मित विश्वज्योति हलमा प्रदर्शन भइरहेको ‘गौथली’ हेरेपछि एउटा कुरा स्पष्ट भयो—नेपाली चलचित्रले अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको प्रस्तुति दिन सक्दैन भन्ने धारणा अब पुरानो भइसकेको छ। कथावस्तु, निर्देशन, अभिनय, छायाङ्कन, सम्पादन, सङ्गीत र समग्र प्रस्तुतिका दृष्टिले ‘गौथली’ नेपाली चलचित्र उद्योगको एउटा उल्लेखनीय उपलब्धि हो।
चलचित्र सुरु भएदेखि अन्तिम दृश्यसम्म दर्शकलाई बाँधेर राख्ने यसको सबैभन्दा ठुलो शक्ति यसको कथा हो। अनावश्यक दृश्य, कृत्रिम संवाद वा जबरजस्ती मनोरञ्जन खोज्ने प्रयास कतै पनि देखिँदैन। बरु प्रत्येक दृश्यले कथालाई अगाडि बढाउने र पात्रहरूको मनोविज्ञानलाई उजागर गर्ने काम गरेको छ। यही कारणले चलचित्र हेर्दा कतै पनि झ्याउ लागेको अनुभूति हुँदैन।
‘गौथली’ नेपाली समाजमा गहिरोसँग जरा गाडेर बसेको पितृसत्तात्मक सोच र लैङ्गिक विभेदमाथि केन्द्रित छ। महिलालाई दोस्रो दर्जाको नागरिकका रूपमा हेरिने सामाजिक मानसिकता, बालविवाह, महिनावारी हुँदा गरिने विभेद, विवाहपछि बुहारीमाथि हुने अपमान, घरेलु हिंसा, छोरी जन्मिँदा महिलामाथि लगाइने दोष, मृत शिशु जन्मिए पनि महिलालाई नै अभागी ठहर गरिने अमानवीय व्यवहार—यी सबै विषयलाई चलचित्रले अत्यन्त संवेदनशील र यथार्थपरक ढङ्गले प्रस्तुत गरेको छ।
विशेषतः अहिलेको पुस्ताले विगतको नेपाली समाजमा महिलाले भोगेका पीडा प्रत्यक्ष अनुभव गर्न नपाए पनि ‘गौथली’ ले त्यो यथार्थलाई जीवन्त बनाइदिएको छ। यसले मनोरञ्जन मात्र होइन, समाजको ऐना बनेर आत्मसमीक्षा गर्न पनि बाध्य बनाउँछ।
चलचित्रका कलाकारहरूले आफ्ना पात्रलाई अत्यन्त स्वाभाविक रूपमा जीवन दिएका छन्। अभिनय कतै पनि बनावटी लाग्दैन। पात्रहरूको पीडा, सङ्घर्ष, आशा र आत्मविश्वास दर्शकसम्म सहज रूपमा पुग्छ। निर्देशकले कथालाई सन्तुलित रूपमा अघि बढाएका छन् भने छायाङ्कन र सम्पादनले चलचित्रलाई अझ प्रभावशाली बनाएको छ। गीत–सङ्गीत पनि कथाको भावसँग मेल खाने भएकाले चलचित्रको प्रभावलाई थप गहिरो बनाउँछ।
‘गौथली’ को अर्को महत्त्वपूर्ण पक्ष यसको सकारात्मक सन्देश हो। अनेक दुःख, अपमान र सङ्घर्षका बिच पनि जीवनप्रति आशावादी रहन, आत्मसम्मानका लागि लड्न र निरन्तर प्रयास गर्न सके अन्ततः सफलता सम्भव हुन्छ भन्ने विश्वास चलचित्रले स्थापित गर्छ। यही सन्देशले चलचित्रलाई केवल सामाजिक यथार्थको दस्ताबेज मात्र नभई प्रेरणाको स्रोत पनि बनाएको छ।
आज नेपाली बजारमा विदेशी चलचित्रको प्रभाव निरन्तर बढिरहेको छ। धेरै दर्शकमा अझै पनि ‘नेपालीभन्दा बलिउड राम्रो, बलिउडभन्दा हलिउड उत्कृष्ट’ भन्ने पूर्वाग्रही मानसिकता पाइन्छ। तर ‘गौथली’ जस्ता विषयवस्तुमा आधारित, गुणस्तरीय र यथार्थपरक चलचित्रहरूले त्यो सोचलाई चुनौती दिन सक्छन्। नेपाली समाजका आफ्नै कथा, आफ्नै पीडा र आफ्नै संवेदनालाई यति सशक्त रूपमा प्रस्तुत गर्न सक्ने चलचित्र विदेशी सिनेमाले सजिलै दिन सक्दैन।
‘गौथली’ केवल एउटा चलचित्र होइन; यो नेपाली समाजको इतिहास, महिलाको सङ्घर्ष, सामाजिक चेतना र परिवर्तनको आवश्यकतामाथि गम्भीर बहस गर्ने कलात्मक कृति हो। नेपाली चलचित्रप्रति विश्वास जगाउने र आफ्नै समाजको यथार्थलाई नजिकबाट अनुभूति गराउने यस चलचित्रलाई एक पटक हलमै गएर हेर्नु प्रत्येक नेपाली दर्शकका लागि सार्थक अनुभव हुनेछ।
यदि तपाईँ मनोरञ्जनसँगै समाज, संस्कृति र मानवीय संवेदनालाई अनुभूति गराउने चलचित्र खोज्दै हुनुहुन्छ भने ‘गौथली’ अवश्य हेर्नुहोस्। यसले तपाईँलाई कहिले मुस्कुराउन बाध्य बनाउँछ, कहिले भावुक बनाउँछ, र अन्त्यमा समाजलाई नयाँ दृष्टिले हेर्न प्रेरित गरेर हलबाट बाहिर पठाउँछ।
-समीर सिंह
